Narsisizm kelimesi sıkça duyduğumuz kelimelerden biridir. Modern psikoloji anlayışında da kendine yer edinmiş olan bu kavramın çeşitleri olduğunu biliyor muydunuz? Alışılagelmiş narsist tanımına ek olarak bir de kırılgan narsisizmden bahsedebiliriz. Kırılgan narsisizm, çoğunlukla fazla özgüven ve yüksek hassasiyet ile tanımlanır. Eleştiriye karşı aşırı bir duyarlılık gösterme, reddedilme korkusu, pasif-agresif tavırlar, sosyalleşirken devamlı bir tetikte olma hali ve manipülatif savunma mekanizmaları geliştirme gibi belirtileri vardır.
Kırılgan narsisizm, ilişkilerdeki davranışları da etkiler. Partnerden devamlı olarak onay bekleme, ufak eleştirileri dahi bir reddedilme olarak algılama ya da duygusal manipülasyon yöntemleriyle partneri kontrol etme çabası görülebilir. Bu yazımızda bu narsisizm tipine detaylıca bakalım.
Kırılgan Narsisizm Nedir?
Kırılgan narsisizm düşük özgüven ve yüksek hassasiyet kombinasyonuyla karakterize edilen bir narsisizm biçimidir. Kırılgan narsist bireyler, eleştiriye karşı fazlaca duyarlılık geliştirmişlerdir ve bu nedenle de çok kolay incinirler.
Çok kolay incindikleri için de kendilerini koruma yöntemleri geliştirirler. Manipülatif davranışlar sergileyerek başkalarını kontrol etme eğilimi göstermeleri de dolaylı olarak kendilerini korumak istemelerinden kaynaklanır. Elbette manipülasyon barındıran bir ilişki uzun vadede zarar görecek ve kişiye iyi gelmeyecektir.
Kırılgan Narsisizm Belirtileri Nelerdir?
Kırılgan narsist bireyler, eksik özgüven taşıdıkları için başkalarının onayı ile özgüvenlerini pekiştirme ihtiyacı duyarlar. Haliyle başkalarının kendileri hakkında yaptığı değerlendirmeler oldukça önemli hale gelir, hatta buna karşı bir bağımlılık dahi gelişebilir. Bir yandan da eleştiriye karşı aşırı duyarlı olmaları da savunmacı bir pozisyon almalarına neden olur. Eleştiriler reddedilme çağrışımı yaparak sanki birer tehditmiş gibi algılanabilir. Bu yüzden savunmacı ya da agresif tavırlar sergilemeleri de mümkün hale gelir.
Belirtilerine bakacak olursak, şunları sıralayabiliriz:
- Pasif- agresif tavırlar sergilemek,
- Eleştiriye karşı aşırı duyarlılık geliştirmek,
- Reddedilme korkusu taşımak,
- Manipülatif tavırlara sahip olmak.
Kırılgan bir narsisizm taşıyan birey, eleştirileri saldırı ya da reddedilme olarak algılayacağından ilişkilerde huzurlu bir ilişki kurabilmek zorlaşırken, çatışma olağan hale gelir.
Kırılgan ve Büyüklenmeci Narsisizm Arasındaki Fark Nedir?
Kırılgan ve büyüklenmeci narsisizm birbirine büyüklenme hali ile hep haklı olunduğuna dair bir inanç taşınması yönünden benzerler fakat benlikle alakalı algının tehlike altında olduğu hallerde durumla nasıl baş edildiği ve verilen tepkiler bakımından aralarında bir farklılık vardır.
Büyüklenmeci narsisizmde, benlikle ilgili olumlu algının ve öz saygının her zaman güçlü ve ünlü olunduğunun düşünülmesiyle sürdürülmesi söz konusudur. Bir başarısızlıkla karşılaşıldığında ise bunu dışsal koşullara atfetmek ve ötekileri suçlamak durumuna girerler. Bu narsisizm tipinin görüldüğü bireylerin başarısızlık, kaybetme ya da reddedilme gibi deneyimlerde yüksek düzeyde bir öfke hissederek saldırganlaşabildikleri gözlemlenir. Bu duruma örnek olarak sosyal reddedilme sonrasında okul katliamları gerçekleştiren genç bireyler verilebilir. Beyanları reddedilmeyi kaldıramadıkları için katliam gerçekleştirdikleri yönünde olan Amerikalı bireyleri görüyoruz. Elbette bu düzeyde büyük bir saldırganlığın tek nedeninin büyüklenmeci narsisizm olduğunu söylemek de yanlış olur. Sosyal davranış bozuklukları ya da başka psikolojik sorunların bahsi geçen tabloya eşlik ettiğini belirtmekte yarar var.
Kırılgan bir narsisizm halinde ise, büyüklenmecide olduğu şekliyle bir haklılık algısı yoktur, bu daha çok örtük olarak deneyimlenir ve birey başkalarının onayına bağımlıdır. Başkalarının onayına özsaygısını devam ettirebilmek için ihtiyaç duyar. Ötekilere karşı boyun eğici ya da kaçınmacı tavırlar sergilemesi de olasıdır.
Kırılgan Narsisizm ile Örtük Narsisizm Aynı Şey midir?
Bu iki kavram aynı değildir. Örtük narsisizmde birey üstün olduğuna dair inancı daha içe dönük şekilde deneyimler. Kırılganda ise kırılgan bir özdeğer duygusu ile reddedilmeye karşı geliştirilmiş bir duyarlılık söz konusudur.
Örtük narsisizm özellikleri arasında;
- Mütevazi bir görüntü çizmesine rağmen üstün hissetme hali,
- Pasif- agresif tutumlar sergileme,
- Manipülasyon yöntemleri,
- Empati kurmada zorluk ancak bunu gizleyebilme becerisi bulunur.
Örtük narsistler genellikle insanlara karmaşık ama çekici gelebilir. Bunun nedeni ise yukarıda sıraladığımız özellikler bütünüdür.
Eleştiriye Aşırı Hassasiyet Kırılgan Narsisizmle Nasıl İlişkilidir?
Kırılgan bir narsist, eleştiriye karşı oldukça duyarlıdır çünkü düşük özgüven düzeyine sahiptir. Düşük özgüven duygusuna takviye yapmak için de dışsal onaylara ihtiyaç duyar. Dışarıdan devamlı onay alamadığında özgüvenini artık besleyemez olur. Özgüvenini kurmak için devamlı dışarıdan onay beklemesi sebebiyle de en ufak bir eleştiriyi reddedilme olarak algılar. Bu durumda da ya geri çekilme ya da saldırgan tavırlar sergileme gibi özellikler gösterirler. Eleştiriye bu kadar hassas olan ve narsistik özellikler sergileyen biriyle kurulan ilişkinin de oldukça dalgalı olacağını söylemek yanlış olmayacaktır.
Kırılgan Narsisizm Özsaygıyı Nasıl Etkiler?
Kırılgan bir narsistte özgüven düzeyi kendiliğinden düşüktür ve bunu yükseltmek için devamlı bir dışsal onay arayışı içine girer. Ek olarak kırılgan narsist bireyler düşük öz saygı algısına da sahiptir. Bu da direkt olarak mutluluklarını yani yaşamdan memnuniyet duyma halini etkiler. Zira kişinin özsaygı duygusu, tıpkı özgüvende olduğu gibi, direkt olarak başkalarından alınan onaya bağlıdır.
Kırılgan Narsisizm İlişkilerde Nasıl Görülür?
İlişkilerde kırılgan bir narsist birey, devamlı bir destek ve onay alma ihtiyacı içerisine girebilir. Ufak bir eleştiri karşısında ise uzaklaşabilir ya da savunma haline geçebilirler. İlişkideki sağlıklı iletişimi olumsuz olarak etkileyen bu algılar ve tavırlar, ilişkinin çatışmalı ve iniş çıkışlı seyretmesine sebep olur. İlişkilerde yol açtıklarını özetlersek:
- Devamlı partnerden onay bekleme,
- Ufak bir eleştiriyi dahi reddedilme olarak algılama,
- Manipülasyon yaparak partneri kontrol etmeye çalışma.
Ek olarak bu narsisizm tipinde ötekilerin onayı oldukça önemli olduğu için partnere karşı bir duygusal bağımlılık gelişmesi de doğaldır. Cinsellik konusunda ise duygusal yakınlığı cinsellik ile birlikte ele alma eğilimi vardır. Cinselliği sevgi ile karıştırma yanılgısına düşebilirler. Duygusal yakınlık haline özel bir ilgi gösteren bu bireyler, partnerindeki en ufak duygusal tepkiye ya da değişime karşı fazlaca duyarlı olabilir ve tatmin yaşayabilmek için duygusal bağ gereksiniminde olabilirler.
Kırılgan Narsisizmin Gelişiminde Hangi Etkenler Rol Oynayabilir?
Çoğunlukla çocukluk döneminde deneyimlenen eleştirilme hali, duygusal ihmal ve değersizlik hissi neticesinde ortaya çıkar. Çocukken sağlıklı şekilde desteklenmedikleri için değerli hissetmek için dışarıdan gelen onaylara ihtiyaç duymaya başlarlar. Çocuğun sağlıklı bir öz saygı, öz değer ve güven geliştirebilmesi için işlevsiz bir ailede olmaması ve yeterince değer gördüğünü bilmesi gerekir. İhmal edilmiş çocukların değer duygusu zedeleneceğinden ileride değerli hissetmek adına başkalarının tasdikine ihtiyaç duyma ihtimalleri de artacaktır.
Kırılgan Narsisizm Nasıl Değerlendirilir?
Kırılgan biçimde narsisizm görülen kişiler, genellikle hakikaten acı çekerler ve yetersizlik duygusu ile üzüntü duyarlar. Bu üzüntüye ve yetersizliğe dair farkındalık gelişmişse, dışarıdan iyileşme adına alınacak desteğe karşı da açıklık olur. Neticede değişmek için önce fark etmek ve adlandırabilip kabul etmek oldukça önemli adımlardır. Sürecin bu fark etme ve kabul etme adımı kişiye zor gelse de en önemli kısımlardan biridir. Kişinin davranış kalıpları ile içsel belirtiler birlikte ele alınarak anlamlı bir değerlendirme yapılabilir ve buna yönelik çözüm yollarına gidilebilir.
Kırılgan Narsistik Özelliklerle Psikoterapide Nasıl Çalışılır?
Psikoterapi bu tarz bir narsisizm için epey işlevsel ve güvenli bir zemin sunar. Kişinin kendini ve davranışlarını inceleyerek anlamaya başlamasını sağlayarak değişimin kapısını aralar. Psikoterapinin yardımıyla birey, öz değerini nereye temellendirdiğini görmeye başlar, eleştiri karşısında daha güçlü olabilmeye ve duygularını anlayarak bunları yönetme kabiliyetini geliştirmeye başlar. Burada amaçlanan şey, öz değer ve öz saygının ötekilerden gelecek onaya bağlı olma durumunu ortadan kaldırarak kişinin kendinden gelen bir öz saygı ve öz değer ile yaşamasını sağlayabilmektir.
Psikoterapi yalnızca kişinin içsel dinamiklerini daha sağlıklı olanlarla yer değiştirerek o bireye fayda sağlamaz, aynı zamanda ilişki kurduğu insanların refahını da dolaylı olarak artıracak bir çözüm sunar. Profesyonel destek ile ruh halini düzelten ve daha sağlıklı bir algı ile duygu dünyasına sahip olan birey mutlaka ilişkilerde de huzuru daha fazla tesis edebilen bir yapıya bürünecektir.
Eğer öz değer, öz saygı ya da öz güven konularında sorun yaşıyorsanız, dışsal onaya bağlı olduğunuzu ve eleştiriye karşı fazlaca hassas olduğunuzu fark ediyorsanız, bu durumları tek başınıza çözmek zorunda olmadığınızı hatırlatmak isteriz. Adana psikolog randevusu alarak bir uzman eşliğinde güvenli bir alanda yaşamınızı dönüştürebilirsiniz. Randevu almak için bize ulaşın.
Sıkça Sorulan Sorular
Kırılgan narsisizm nedir?
Kişinin öz güven ya da öz değer gibi duyguları dışarıdan alınacak bir onaya bağlı olarak deneyimlediği, eleştiriye karşı aşırı hassas davrandığı ve kendini korumak için manipülasyon yollarına başvurabildiği bir narsisizm biçimidir.
Kırılgan narsist nasıl davranır?
Kırılgan bir narsist, dışarıdan onay bekler, küçük eleştirilerde bile reddedildiğini zannederek tepkisel davranabilir ve kırılgan benliğini korumak adına karşı tarafı manipüle ederek kontrol etmeye çalışabilir.
Kırılgan narsist eleştiriye nasıl tepki verir?
Eleştiriye karşı fazlaca hassastır ve uzaklaşma, savunma ya da saldırganlaşma gibi tepkiler verebilir.
Kırılgan narsisizm ile gizli narsisizm aynı mıdır?
Aynı gibi görünse de değildir. Gizli narsisizmde birey mütevazı görünür ancak içten içe üstünlük duygusu hisseder. Ek olarak empati duygusundan yoksundur ancak bunu belli etmez ve manipülasyon ile pasif agresif tavırlar sergileme yollarına gidebilir.
Kırılgan narsisizm tedavi edilebilir mi?
Elbette edilebilir. Doğru bir uzman eşliğinde gerekli terapiler yapılmak suretiyle tedavisi mümkündür ancak bunun için öncelikle kişinin durumun farkına varıp kabullenmesi gerekir.
Kırılgan narsisizm tanısı nasıl konur?
Özdeğerin dışa bağımlılığı, eleştiriye karşı aşırı hassasiyet, yetersizlik duyguları ve benzeri belirtiler eşliğindeki bireye bir uzman tarafından tanı konulması için psikolog ya da psikiyatrist randevusu almanız gerekir.
İnternet sitemizde yer alan blog yazıları, kamuoyunu psikoloji ve ruh sağlığı konularında bilgilendirmek ve farkındalık oluşturmak amacıyla hazırlanmıştır. Paylaşılan içerikler genel niteliktedir; kişiye özel psikolojik değerlendirme, tanı, teşhis, psikoterapi veya tedavi yerine geçmez. Psikolojik veya duygusal sorunlar yaşıyorsanız, durumunuza uygun değerlendirme ve destek için bizimle iletişime geçin.