Ergenlerde Gelecek Kaygısı: Nedenleri, Belirtileri ve Ailelere Öneriler

Ergenlerde Gelecek Kaygısı Nedir?

Ergenlerde gelecek kaygısı, gelecekte yaşanabilecek ihtimaller üzerine fazla düşünme ve belirsizlik duygusunun yoğunlaşmasıyla birlikte ortaya çıkabilen bir haldir. Ergenlik yaşları, kişinin hayatına dair daha fazla düşünmeye başladığı, ne isteyip istemediğini sorguladığı, meslek seçimiyle beraber kendisini hangi hayat yolunun beklediği üzerine düşünceler geliştirdiği yaş dönemidir. Okul yaşamı ve sınavlar, meslek tercihi ya da aile ile çevrenin beklentileri sebebiyle ergen bireyler kendilerini gelecek hakkında daha fazla düşünür bir halde bulabilirler. Bu da kişinin geleceğe gereğinden fazla odaklanarak çok fazla düşünmesine ve baskı altında hissetmesine neden olabilir.

Ergenlerde Gelecek Kaygısı Neden Olur?

Ergenlerde gelecek kaygısı herkeste aynı şekilde ortaya çıkan ve aynı şekilde seyreden bir durum değildir. Kimi insanlar ergenlik döneminde gelecek düşüncelerini daha hafif biçimde deneyimlerken, kimileri belirsizlik duygusunun ağırlığını daha çok hissederek daha endişeli şekilde deneyimleyebilir. Doğru mesleğin seçilip seçilmediği, istenilen bölümün kazanılıp kazanılmadığı ya da yaşamın nasıl seyredeceğine dair sorgulamalar liseyi bitirme aşamasındaki bir ergen için oldukça önemli ve endişe verici bir hale gelebilir. Kişinin gelecekle alakalı olasılıkları değerlendirmesi ve bunlar hakkında düşünmesi oldukça normalken, buna fazlaca eğilerek endişe ve kaygı oluşturacak şekilde deneyimlemek bir sorun olarak görülebilir.

Ergenlerde Gelecek Kaygısı Belirtileri Nelerdir?

Ergenlerde gelecek kaygısı herkeste farklı şekilde meydana gelebilir. Bazı insanlar gelecekle alakalı düşünceleri açıklıkla sık sık paylaşırken, daha içe kapanık ya da baskı altında hisseden bir başkası aynı açıklığı gösteremeyebilir. Bu da ergenin duygu, düşünce ya da davranış biçiminde gözlemlenebilecek emareler oluşturabilir. Kaygı belirtileri bazı ergenler için geçici olabileceği gibi bazıları için kalıcı olabilir. Durumun titizlikle ele alınması ve gerekirse desteğe başvurulması oldukça önemlidir. Gelin, birlikte ergenlerde gelecek kaygısı belirtileri nelerdir diye bir bakalım.

Duygusal belirtiler

Kişi geleceğe dair konuşulduğu zaman huzursuz ya da gergin hissedebilir, kendisini baskı altında hissedebilir veya bu şekilde beyanlarda bulunabilir. Kişide karamsarlık yahut umutsuzluk gibi duygular artabilir ve hayal kırıklığı ya da demoralize olma halleri daha kolay yaşanır hale gelebilir.

Düşünsel belirtiler

Geleceğe dair fikirler kişinin zihnini meşgul eden en önemli ve büyük konu haline gelebilir. Başarısızlık ihtimali ya da korkusu üzerine düşünceler yoğunlaşabilir. Meslek seçimine, sınavlara veya genel olarak eğitim yaşamına dair düşünceler artabilir. Gelecek senaryolarında aynı endişeler kafada tekrar tekrar dönmeye başlayabilir.

Fiziksel belirtiler

Geleceğe dair edilen sohbetlerde beden gerilebilir, kasılabilir. Kalp atışında hızlanma gözlemlenebilir. Mide veya karın bölgesinde sıkışma ya da rahatsızlık hissi deneyimlenebilir. Kişi uykuya dalmakta güçlük yaşayabilir.

Davranışsal belirtiler

Geleceğe ilişkin sohbetlerden kaçınma eğilimi görülebilir. Meslek seçimi ya da eğitimin nasıl sürdürüleceği hakkında devamlı olarak araştırma yapma ve bununla devamlı meşgul olma hali görülebilir. Kişi ders çalışmaya bağımlı hale gelebilir ya da bundan tamamen uzaklaşabilir. Gelecek planları üzerine konuşulurken oradan uzaklaşma dürtüsü oluşabilir.

Sınav ve Akademik Başarı Baskısı Gelecek Kaygısını Nasıl Etkiler?

Sınav ve akademik başarı baskısı, ailenin ve çevrenin beklentileri ile şekillenen ve sınav sisteminin yanında zaman yönetimi problemlerinin de eklendiği etmenlerle belirginleşir. Bu baskı, kişide gelecek kaygısı yaratarak odaklanma problemlerinden uyku bozukluklarına dek pek çok sorun yaratır. Özgüven kaybı ya da fiziksel tepkiler gibi başka sorunlara da yol açabilir.

Meslek Seçimi ve Kariyer Belirsizliği Ergenleri Nasıl Etkiler?

Meslek seçimi ergenler için oldukça önemli bulunan ve kişinin ilgi alanlarının, aile ve çevresinin, ekonomik koşullarıyla kişisel değerlerinin doğrudan etkilediği bir karar olarak ele alınabilir. Kariyer konusundaki belirsizlik ise kişinin gelecek kaygısını tetikleyebilecek bir unsurdur. Meslek seçimi ve kariyer konusunda belirsizlik yaşayan ergende endişe ve kaygı artacak ve yukarıda bahsettiğimiz belirtiler daha sık görülür olacaktır.

Aile Beklentileri Gelecek Kaygısını Artırabilir mi?

Aile beklentileri, akranlarla kıyaslanma, rekabetçi eğitim sistemi ya da çevre baskısı misali ergenlerde gelecek kaygısını artıran bir unsurdur. Bilhassa aile faktörü kişiyi olumlu ya da olumsuz etkileme gücüne sahip olduğundan kaygı ya da rahatlama hissini doğrudan etkileyen unsurların başında gelir. Ailenin ekonomik durumu, eğitim seviyesi ve çocuklarını yönlendirme ya da yönlendirememe becerileri, ergen kişinin meslek seçimine karar verirken bir hayli önem arz eder. Dolayısıyla aile çocuk üzerinde çok fazla baskı ya da beklenti yaratıyorsa, bu stresi ve gelecek kaygısını artıran büyük bir faktör olarak karşımıza çıkar.

Sosyal Medya ve Akran Kıyaslaması Gelecek Kaygısını Nasıl Etkiler?

Gençlerde kıyaslanmanın, özgüven ve motivasyon üzerindeki tesiri azımsanmayacak denli büyüktür. Sosyal medya kişilere gerçek olmayan yaşam imajları sunarak kendi yaşamlarından şüphe duyarak memnuniyetsiz olmalarını sağlayabilecek bir ortam yaratır. Akran kıyaslaması ise her bireyin biricikliğini dışlayan yapısıyla herkesten her durumda aynı performansı bekleyerek kişilerin özgünlüğünün ve kendilerine has yeteneklerinin görülmemesine yol açar. Dolayısıyla sosyal medya ile akran kıyaslamasının ergenlerde gelecek kaygısı belirtilerini artıran unsurlar olabildiklerini söylemek yanlış olmayacaktır.

Ergenler Gelecek Kaygısıyla Nasıl Başa Çıkabilir?

Ergenlerin gelecek kaygısıyla başa çıkmaları için çeşitli yöntemler bulunuyor. Bunlardan bazılarını sıralayacak olursak aşağıdaki gibi bir liste yapabiliriz. Bu liste hem profesyonel destek arayışında olanlar hem de kendileri bazı çalışmalarla bu durumu yenmek isteyenler için faydalı olacaktır.

Psikoterapi

Psikoterapi yöntemi, kaygı için oldukça işlevseldir. Uzman terapistler, ergenlerin gelecek kaygısını ve bunun ardındaki süreçleri anlamada, bu anlayışla beraber duruma en uygun çözümü sunmada yetkin kişilerdir. Terapi almak, kişinin içsel olarak dengeye gelerek kaygıyı yenmesine fayda sağlar.

Kognitif Davranışçı Terapi

Kognitif davranışçı terapi, kişinin negatif düşüncelerini yenerek bunları koşullar içerisinde sağlıklı şekilde değerlendirebilir hale gelmesine destek olur. Kişi kaygısının nedenlerini anlayarak buna yönelik çözümler üretebilir hale gelir. Ek olarak kognitif terapi ile olumsuz düşünce kalıplarının yerine olumlu versiyonları konularak daha sağlıklı bir zihin yapısına ulaşmak hedeflenir.

Gevşeme Teknikleri ve Farkındalık Çalışmaları

Farkındalık çalışmaları sayesinde içinde bulunulan durum her şeyiyle kabul edilir. Bu sayede gerçekçi bir çözüm bulmak da kolaylaşır. Gevşeme teknikleri sayesinde de kişi fiziksel olarak rahatlayarak zihnini de daha rahat bir konuma getirmeyi başarır. Bunlar arasında derin nefes alma ya da öteki nefes egzersizleri ile rahatlama yöntemleri bulunur ve bunlar stres seviyesini azaltmaya yardımcı olarak kaygı düzeyini aşağı çeker.

Stres Yönetimi ve Sağlıklı Yaşam

Sağlıklı bir yaşam biçimi stresi de doğal olarak azaltacaktır. Düzenli egzersiz yapmak, sağlıklı beslenmek ve iyi bir uyku düzenine sahip olmak kaygıyı azaltmada ciddi bir role sahiptir.

Grup Terapileri

Grup terapilerinde kişi, kendisiyle benzer sorunları yaşayan insanlarla bir araya gelerek yalnız olmadığını hisseder ve duygusal anlamda desteklenmiş olur. Kaygı ve endişe gibi duygular paylaşılarak hafifletilir ve müşterek çözüm yolları paylaşılır.

Aileler Gelecek Kaygısı Yaşayan Ergene Nasıl Yaklaşmalıdır?

Aileler, gelecek kaygısı yaşayan ergen çocuklarına karşı hassas bir yaklaşım sergileyerek bu kaygı durumunun ne zaman, nasıl ve ne miktarda ortaya çıktığını tespit etmelilerdir. Buna ek olarak çocuklarının gündelik yaşamını, bu kaygının nasıl etkilediğini belirlemelilerdir.

Çocukta tespit edilen kaygıyı küçümsemeden ona yaklaşmak, en az onu yargılamadan yaklaşmak kadar önemlidir. Kaygı duyduğu için küçümsenmek ya da yargılanmak, ergen bireyde anlaşılmama ve daha da kaygılanma durumlarına yol açabilir.