Çocuklarda Öfke Kontrolü Nasıl Sağlanır?

Öfke sadece yetişkinlikte değil çocukluk çağında da bireyin çok doğal bir şekilde gösterebileceği tepkiler arasında yer alır. Hatta bir çocuğun gelişim döneminde doğal olarak gösterileceği tepkiler arasında görülebilir. Fakat bazı çocuklarda öfkeyi kontrol etme problemi de bulunabilir. Bu gibi bir durumda da çocuklarda öfke kontrolü nasıl sağlanır sorusunun cevabının araştırılması gerekebilir.

Çocuklarda Öfke Kontrolü Nasıl Sağlanır?

Çocuklarda öfke kontrolü, öfkenin uzun süreli, şiddetli ve çok sık bir şekilde görülmesi ile birlikte öfkeyi bastırmak yerine bu duyguyu çocuğun tanımasını sağlayarak daha sağlıklı bir şekilde ifade edebilmesine destek vermek sayesinde sağlanır. Çocuklar için öfke yönetimi, çocuğun öfkeli duygusunu tanıyarak doğru bir şekilde ifade edebilmesini ve bu duyguyu yönetebilmesini sağlayacak yeteneklerin bilinçli bir şekilde öğretilebilmesidir. Çünkü çocuk yaşı itibarı ile bazı duyguları kontrol etmede, anlamlandırmada ve yönetmede yeterli beceriyi geliştirmemiş olabilir veya bu becerisini kullanamadığı için öfke yönetimi sağlayamayabilir.

Çocuklarda Öfke Kontrolü Nelerden Etkilenir?

Çocuklarda öfkenin kontrol edilebilmesi için küçük yaştaki bir çocuğun iradesi yeterli olmayıp; çevresi, biyolojik nitelikleri, öfkenin şiddeti, gelişim dönemi veya ailesinin yaklaşımı gibi birçok faktör öfke kontrolünü etkileyen faktörlerdir. Biyolojik olarak çocuğun genetiği, hormon düzeyleri veya zihinsel sağlığı öfke seviyesini belirleyebilir. Çocuk 2-5 yaş ile 6-11 yaş aralıklarında öfkesini farklı açıklamalar ile ve duygular ile ifade edebilir. Çocuğun aile içerisinde gördüğü disiplin, sevgi ve kontrol ya da okul yaşamındaki arkadaş ve öğretmen tutumları da öfkesinin kaynağını oluşturabilir. Ayrıca öz saygısı, özgüveni ve endişeler ya da travmatik deneyimler öfke kontrolünü etkiler.

Çocuklarda Gelişim Dönemlerine Göre Öfke Kontrolü Nasıldır?

Çocukların gelişim dönemleri 2 ile 11 yaş arasında farklı süreçler olarak görülürken, bu dönemlerin her birine göre de çocuktaki öfke kontrol yeteneği ve gelişimi farklılık ortaya koyabilir. 2-5 Yaş Arası Öfke Kontrolü Çocuk genellikle 2 ile 5 yaş arasında yürümeye başladığı ve okula başlamadan önceki dönemde çok yüksek bir öfke düzeyine ulaşabilir. Bu yaş aralığında istek ve duygularını ifade ederken zorlanan çocuk, karşılaştığı engellerde istediği herhangi bir şey olmadığında ve kendini durdurma yetkinliğine sahip olmadığında öfke kontrolü sağlayamayabilir. 6-11 Yaş Arası Öfke Kontrolü Çocuğun okula başladığı ve artık büyüyerek ergenliğe doğru ilerlemeye başladığı dönemde duygularını daha fazla kontrol edebilmesi beklense de bilhassa 7-8 yaş aralığı öfke kontrolünün sorunlu olduğu bir dönemdir. Çocuk okul ile birlikte kuralları öğrenmeye ve sorun çözme becerisine kavuşmaya başlarken yine de sıklıkla öfke patlamaları yaşayabilir ve bunun altında da stres, sosyal problemler, zihinsel problemler, kaygılar veya korkular gibi sıkıntılar bulunabilir.

Çocuklarda Öfke Kontrolü Belirtileri Nelerdir?

Çocuğun gelişim çağına veya arkada bulunan bir problemin varlığına göre yaşadığı öfke kontrol problemini belirtilere göre de anlamak mümkün olurken, genellikle aşağıdaki sayılan belirtiler ile karşılaşılabilir.

• Gereğinden fazla şiddetli öfke
• Öfkenin ev, okul, sınıf veya arkadaş ortamı fark etmeksizin her yerde gösterilmesi
• Kişilere, eşyalara veya çevreye fiziksel zarar verme
• Çocukta sürekli gerginlik ve huzursuzluk
• Öfke nöbetlerinin çok sık görülmesi
• Öfke nöbetlerinin uzun sürmesi ve sakinleşmenin zor hale gelmesi
• Öfke kontrolü problemi nedeni ile sosyalliğin kaybolması ve arkadaşlıkların bozulması
• Ev ve aile içerisinde gerginlik
• Belirgin bir öfke olmasa da beklenmedik şekilde öfkeli tepkiler vermesi

Çocuklarda Öfke Kontrol Problemi Neden Kaynaklanır?

Çocuklarda öfke kontrolü problemi çoğu zaman birden fazla faktörün bir araya gelmesi ile doğan bir problemdir. Değişen faktörler ise psikolojik, sosyal ya da biyolojik olarak görülebilir. Genetik yatkınlık, sinir sistemini etkileyebildiği gibi serotonin tarzı beyin kimyasallarının seviyesi veya ailedeki ruh sağlığı da çocukta öfke kontrol problemi yaşatabilir. Bazı çocuklarda beyinde dürtü ve kontrol sorunu olduğu için bazen de bir istismar ya da fiziksel şiddet gibi bir travma yaşadıklarından dolayı öfke kontrol problemi yaşanabilir. Çocuklarda otizm, depresyon veya dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu(DEHB) gibi psikiyatrik durumlar sonucunda ya da disiplin problemlerinde yine öfke kontrol sorunu yaşanabilir.

Çocuklarda Öfke Kontrolü Nasıl Elde Edilir?

Çocuklarda öfke kontrolü için çocuğu etkileyecek ve düzeltecek şekilde davranışçı terapi yöntemleri kullanılır ve aynı zamanda da yetişkinlerin katılacağı şekilde de destekleyici terapiler uygulanır.

Çocuklar İçin Davranışçı Terapi Yöntemleri

Çocuklar için uygulanabilecek davranışçı terapi yöntemleri arasında duygusal farkındalık kazandırma anlamında ona destek olunması ve öfkesini ifade edebilmesi anlamında derin nefes egzersizleri ya da yaratıcı düşünce yöntemleri ile alternatif bir davranış geliştirmesi açısından eğitimler verilir. Psikolog desteği ile geliştirilen tedavilerde çocuğun duyguları tanıma, alternatif düşünceler oluşturabilmesi ve problem çözmeyi geliştirebilmesi için Bilişsel Davranışçı Terapi(BDT) yönteminden yararlanılır. Bu yöntemin ilerlemesi ile birlikte bazen psikolog takibinde çocuğun bir psikiyatri kontrolünden geçmesi ve arkada bulunan farklı hastalıklar nedeni ile tedavide ilaçlardan da yararlanılması gerekebilir.

Ebeveyn İçin Terapi Yöntemleri

Ebeveyn yönetim eğitimi olarak ifade edilen programlar içerisinde ebeveynin çocuğa nasıl zaman ayıracağı, çocuğu överek ve sakin bir yaklaşım ile dinlenme gibi zaman ayırma yöntemleri ile nasıl ona destek olacağı konusunda terapiler verilir. Çünkü ebeveyn bazen istemeden dahi yıkıcı ve kırıcı davranışlar ile öfke kontrolü problemini daha büyük bir hale getirebilir. Ebeveyn için uygulanan terapilerde ailenin sabırlı, empatik ve psikolog destekli düzenli bir program oluşturması sağlanır. Bu tarz profesyonel bir yaklaşım ile çocuklarda öfke kontrolü nasıl sağlanır açısından da kliniğimizde deneyimli psikoloğumuz Hatice Zengel tarafından yürütülen destek ve tedavi programlarına başvuru yapılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular