Saplantı Hastalığı Belirtileri ve Tedavisi

Kişinin sürekli bir şekilde yeniden aklına gelen ve bireyde sıkıntıya neden olan her fikir, duygu ya da arzu veya bireyin bir şeyi sürekli yeniden yapmaktan kendini alamaması genel anlamda saplantı hastalığı olarak ifade edilir. Saplantı hastalığı psikoloji biliminde ise obsesif kompulsif bozukluk (OKB) olarak ifade edilir. Bir psikolojik rahatsızlık olarak saplantılar ve saplantı hastalığı belirtileri ile ortaya çıkan kompülsiyonlar ile süren bir hastalıktır.

Saplantı Hastalığı Nedir?

Saplantı hastalığı; tıbbi olarak ve psikolojide obsesif kompulsif bozukluk(OKB) şeklinde de ifade edilen ve bireyin zihninden atamadığı yineleyen ve mantığa oturmayan saplantı(obsesyon) şeklindeki fikirler ve bu fikirlerin ortaya çıkardığı endişeyi düşürmek açısından kendini yapmak zorunda hissettiği zorlantı yani kompülsiyon olarak ifade edilen davranışlar ile ortaya çıkan bir hastalıktır. OKB hastalığı bulunan kişilerde saplantılı fikirler ve istekler talep edilmese de tekrarlanır ve bu düşüncelerin oluşturduğu sıkıntıları azaltmaya çalışırken de ortaya istemeden tekrarlanan zorlayıcı davranışlar çıkar. Örneğin; birey sürekli bir şekilde ocağı açık unuttuğunu düşündüğünde kendisini zorlayan bu fikirden kurtulması için her seferinde ocağı kontrol etmesi gerekir.

Saplantı ve Zorlantı Nedir?

Saplantı hastalığında öncelikle saplantı yani takıntı(obsesyon) kavramı sürekli bir şekilde zihne gelen ve rahatsızlık veren düşüncedir. Zorlantı ise sürekli bir şekilde zihne gelen düşüncenin oluşturduğu kaygı ve stres ile birlikte mantıksız dahi olsa tekrarlanan ve ritüel haline gelen davranış yani kompülsiyon olarak ifade edilir. Yaygın saplantı hastalığı belirtileri arasında; mikrop bulaşma korkusu, kapının kilitlenmemiş olması, ocağın açık kalması endişesi, eşyaların düzeni ve simetrisinin bozulması ya da sosyal ortamlarda yanlış konuşma korkusu gibi takıntılar bulunur. Bu neden ile hasta saplantılarının sonucunda sıklıkla elini yıkama, kapıyı kontrol etme, eşyaları düzeltme veya konuştuğu her şeyi tekrar düşünme zorlantıları yaşar.

Saplantı Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Saplantı hastalığı belirtileri bireyin yaşadığı topluma, yetiştiği kültüre, ailesine, yaşına ve geçmiş yaşam koşullarına göre değişebilecek şekilde kısa ifadeler ile aşağıdaki listede olduğu şekilde sayılabilir.

• Mikrop bulaşma saplantısı ve temizlik kompülsiyonu
• Bir şey yapılmamasından dolayı duyulan endişe ve kontrol zorlantısı
• Cinsel çerçeveli saplantılar ve endişeler
• İnanç obsesyonları
• Düzen takıntısı ve düzeltme zorlantısı
• Herhangi bir eylem öncesi herhangi bir şeye temas zorlantısı
• Günlük bir eylemde belirli bir miktarda sayma kompülsiyonu
• Gerekli olabilir düşüncesi ile sürekli bir şeyleri saklama zorlantısı
• Renk, sayı veya nesnelerin uğurlu ya da uğursuz olduğuna ve batıl inançlara olan takıntılar

Saplantı Hastalığı Belirtileri Nasıl Seyreder?

Belirtiler örnek olarak bir inanç obsesyonu üzerinden incelenirse, örneğin; birey sürekli bir şekilde inancının bütünlüğünü sorgulayabilir veya gerçekten inandığı şeyin var olup olmadığı endişesi yaşayabilir. Saplantı hastalığı belirtileri genellikle yaygın yapıları ile kişinin bulunduğu topluma, yetişme kültürüne ve inanç yapısına göre değişebilirken; bazen de düzen takıntısı gibi durumlar sadece çocukluktan bir travma veya beyin kimyasındaki bozukluk kaynaklı da oluşabilir. Hasta düzen takıntısı gereği örneğin mutfak dolabındaki tabakların belirli bir düzene uymasına saplantılıdır. Bu düzenin bozulması ya da bozulmaması fark etmeksizin gün içerisinde defalarca tabakları düzeltme kompülsiyonu ile kendini rahatlatmaya çalışabilir.

Obsesif Kompulsif Bozukluk Hangi Yaşlarda Görülür?

Saplantı hastalığı birçok bireyde genellikle ergenlik döneminde başlayabilirken, bazen de 20 ve 30’lu yaşlar aralığında hastalık ile karşılaşılması ihtimali bulunmaktadır. Ancak bazen okula başlamamış bir çocukta dahi görülebilirken, erkeklerde kadınlara göre daha erken yaşlarda başlar ve kadınlarda bu hastalık daha sık karşılaşılabilen bir hastalık türüdür.

Saplantı Hastalığı Neden Olur?

Günümüze kadar kesin bir faktör belirlenmiş olmasa da saplantı hastalığının nedenleri arasında genetik faktörler, beynin kimyasal yapısında bozulma, geçmiş travmalar veya birey özellikleri ana faktörler olarak gösterilebilmektedir. Bazı hastalarda anne ve babadan ya da amca-teyze vb. birinci derece bir akrabadan gelen genetik yapı hastalığın faktörü olabilir. Bazı bireylerde ise beyinde oluşan bazı kimyasal bozulmalar ve serotonin fonksiyonunun bozulması OKB faktörü olmaktadır. Çocukluk çağlarında çok küçük yaştayken şiddete uğramak veya cinsel istismar ile karşılaşmak, ilerleyen yaşta OKB faktörü olabilirken; bazen de bireyin kişiliğine bağlı olarak aşırı titiz, mükemmeliyetçi ya da kuralcı olması saplantı hastalığına neden olabilmektedir.

Saplantı Hastalığı Tedavisi Nasıldır?

Bireyde gerek çocukluk gerek yetişkinlik çağında saplantı hastalığı belirtileri ile karşılaşıldığında birey kendi başvurusu ile veya yakınlarının yönlendirmesi ile tedavi için bir psikoloğa başvurabilir. Psikologlar Bilişsel Davranışçı Terapi(BDT) gibi yöntemler ile başlattıkları psikoterapi seansları ve bazı hastalarda ihtiyaç halinde ilaç tedavisi ile iyileşmeyi destekleyebilmektedir. Saplantı hastalığı bireyde günlük yaşamı olumsuz etkileyerek yaşam faaliyetlerini kısıtlar ve sosyalliğe büyük bir zarar verebilir. Psikoterapi ve beyin kimyası problemli hastalıklarda ilaç tedavisinin kullanılması açısından gerektiğinde psikiyatri desteği de alınarak tedavi yürütülürken, obsesif kompulsif bozukluk birkaç aylık bir süreç ile takip edilerek iyileştirilebilir.

Saplantı Hastalığı Nasıl Takip Edilir?

BDT yönteminin uygulanmaya başlanması ile birlikte psikolog tarafından tedavi sürecinde saplantı ve zorlantıların etkilerinin zihin ve vücuttan uzaklaşması ve bireyin bilinçli olarak karşılaştığı bu düşüncelere karşı kaygılarından vazgeçecek şekilde alışkanlık elde etmesi takip edilir. Kliniğimizde de saplantı hastalığı belirtileri görülen bireylerde psikoloğumuz Hatice Zengel tarafından yürütülen Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), alıştırma tedavileri ve takip edilen yöntemler ile bireyin korkularıyla yüzleşmesi ve ritüel haline gelen zorlantılarından vazgeçmeye alışması üzerinde durulur. Bu yaygın tedavi ile günümüzde obsesif kompulsif bozukluk için geçerli bir yapı ile büyük bir iyileşme elde edebilirsiniz. Bizimle iletişime geçerek bilgi alabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular